Dania - kraj baśni Andersena

Dania -opisy pochodzą z Przewodnika Wiedzy i Życia.

Dania

Położona na północ od Niemiec Dania należy wprawdzie do Skandynawii, ale z powodu całkowicie odrębnego charakteru można ją porównać do idyllicznej wyspy. Łagodne wzgórza, majestatyczne, bukowe lasy i wybrzeże z rozległymi piaszczystymi plażami nadają temu krajowi, składającemu się z setek wysp i wysepek oraz jednego półwyspu, niepowtarzalne, subtelne piękno. Dania chlubi się wielowiekową monarchią i najstarszą flagą państwową na świecie. Duńczycy bardzo są z tego dumni, uważają siebie za jeden z najlepiej prosperujących i najbardziej egalitarnych narodów świata.

Dania zajmuje obszar ponad 43 000 km2. W jej skład wchodzą: Półwysep Jutlandzki, szeroki pas lądu graniczący z Niemcami i ciągnący się ku północy (jedyna granica lądowa) oraz ponad czterysta wysp w zachodniej części Bałtyku, z czego niemal sto jest zamieszkanych. Największa jest Zelandia (Sjælland), na której wschodnim wybrzeżu leży Kopenhaga (København). 

Dania ma tylko jedno duże miasto – Kopenhagę, gdzie żyje ponad 1,5 miliona ludzi, czyli blisko jedna trzecia całej populacji. Kolejne trzy pod względem wielkości miasta - Ǻrhus na wybrzeżu Jutlandii, Odense na Fionii i Aalborg na północy Jutlandii – zamieszkuje w sumie nie więcej niż pół miliona mieszkańców. Dania, leżąca na podobnej szerokości geograficznej, co Szkocja i południowa Alaska, ma nasłonecznienie od 17 godzin w lecie do 7 godzin w środku zimy. Podobnie jak ukształtowanie terenu, również klimat jest łagodny i raczej nie występują tu temperatury ekstremalne. Powyższe uogólnienia nie dotyczą jednak dwóch autonomicznych regionów: Grenlandii i Wysp Owczych.

Tereny w głębi półwyspu i na wyspach ukształtowane są podobnie: łagodnie pofalowane, porośnięte bujną zielenią i żyzne. Jeden z najwyższych punktów (Møllehøj) w środkowej Jutlandii ma zaledwie 171 m n.p.m., najwyższy wodospad liczy tylko 18 m. Nie ma tu wielkich rzek. Wprawdzie nie występują warunki ekstremalne, ale też niewiele jest w Danii obszarów naprawdę płaskich. Cofające się lodowce pozostawiły po sobie liczne pofałdowania i łagodne wzgórza.

W XX w., w związku z koniecznością ulepszeń komunikacyjnych między Danią a Szwecją, zrealizowano dwa śmiałe projekty, będące wielkimi osiągnięciami myśli inżynierskiej. W 1998 r. został otwarty most Storebælts, łączący Fionię z Zelandią, który jest najdłuższym morskim mostem świata. W 2000 r. Kopenhagę z południem Szwecji połączył most Øresund. Było to również wydarzenie na skalę światową.

Zachodnia Jutlandia (nad Morzem Północnym) posiada najbardziej dziki i surowy kawałek wybrzeża: 300 km plaż oraz pofalowanych wiatrem, piaszczystych wydm porośniętych trawą. Wschodnie wybrzeże, poszarpane przez liczne zatoki i fiordy, to krajobraz bardziej skandynawski. W środkowej, podmokłej części półwyspu jest dużo jezior. Tylko na wyspach, takich jak Lolland i Falster oraz w południowej części półwyspu znajdują się duże, otwarte, płaskie przestrzenie, na których stoją liczne elektrownie wiatrowe.

Dania

Ustrój polityczny

Dania jest monarchią konstytucyjną. Obecna królowa, Małgorzata II, zasiada na tronie od 1972 r. Do 1953 r. zgodnie z duńską konstytucją tylko mężczyźni mieli prawo dziedziczyć tron. Duński parlament, czyli Folketing, uchwalił poprawkę do konstytucji, zezwalającą na objęcie tronu przez kobietę w przypadku, gdy nie ma męskiego pretendenta. Poprawka została zaakceptowana przez społeczeństwo w referendum. Obecnym następcą tronu jest książę Fryderyk.

Kultura Danii

Mimo, iż reszta świata wkłada Duńczyków, Szwedów i Norwegów do jednego „skandynawskiego worka”, te trzy narody znacznie się od siebie różnią. Duńczycy mają więcej cech wspólnych z Niemcami, poza tym są dumni ze swojej liberalnej postawy, na przykład w stosunku do alkoholu i papierosów (w Szwecji traktowanych o wiele surowiej). Istnieje też pewien element charakterystyczny wyłącznie dla kultury duńskiej: prawo Jante.

Jante to fikcyjna wioska z powieści duńskiego pisarza Axela Sandemose, wydanej w 1933 r. Wioska ta jest typowo duńska dlatego, że wśród jej społeczności obowiązuje zasada, która rządzi zachowaniem mieszkańców: „Nikt nie jest kimś specjalnym. Nie próbuj wyróżniać się ani udawać, że jesteś pod jakimkolwiek względem lepszy od innych”. Prawo Jante jest kwintesencją tego wszystkiego, czym w duńskiej mentalności Sandemose pogardzał – jednakowości, braku ambicji, tłumionej zawiści i niechęci do szerszego spojrzenia. Mówi się głośno, że pod tym względem niewiele się w Danii zmieniło.  Pozytywnym przejawem kierowania się prawem Jante jest to, że wszyscy w Danii czują się równi.

Na duńskich drogach rządzą rowerzyści. Wszyscy tutaj jeżdżą na rowerach, niezależnie od wieku czy klasy społecznej. W miastach i na terenach poza miastem wytyczone są bardzo dobre trasy rowerowe.

Hygge to termin często używany, typowo duński i nieprzetłumaczalny. Za pomocą tego słowa oddaje się przytulność i ciepło domowego ogniska, stanowiące sedno życia Duńczyków. Oczywistymi symbolami hygge są świeczki palące się na stole w trakcie każdego posiłku.

Nie tylko w dawnej architekturze, ale i w całej kulturze daje się zauważyć silny wpływ niemiecki. Podobnie jak Niemcy, Duńczycy zawsze uwielbiali opowiadanie historii – zwłaszcza bajek. W XXI w. w przyjemnej scenerii duńskiego krajobrazu czekają na gości przybywających do Danii liczne atrakcje, m.in.: prehistoryczne zabytki, pozostałości cywilizacji liczących tysiące lat, potężne zamki i sielskie dwory, wioski rybackie z malowniczą szachulcową zabudową oraz mroczne, nieprzebyte lasy. To wszystko inspirowało najsłynniejszego Duńczyka, autora baśni znanych na całym świecie, Hansa Christiana Andersena.

Źródło: Dania - Przewodniki Thomasa Cooka - Wiedza i Życie

Źródło fotografii: www.visitdenmark.com