Tradycje dawnej mazurskiej czy warmińskiej kuchni zostały obecnie zupełnie zmienione. Wpłynęły na to zmiany ludnościowe po 1945 kiedy to na te tereny przybyli osadnicy przynosząc własne tradycje, własną kuchnię i własne przyzwyczajenia, natomiast kuchnia miejscowa wyjechała wraz z ludnością warmińską i mazurską do Niemiec. Niemniej jednak tradycyjne potrawy często pojawiają się w domach i są tak samo przyrządzane jak kiedyś.
Kuchnia mieszkańców Warmii i Mazur była dość prosta. Na stołach królowały ziemniaki, gruba kasza gryczana, kiszona kapusta, chleb i potrawy mączne, ryby i nabiał. Nabiał spożywany był w postaci mleka, masła, śmietany, jaj i twarogu. Szczególnie ulubioną potrawą była kiza – twaróg wymieszany ze śmietaną, kminkiem i solą. Mięso pojawiało się na stołach głównie w czasie świąt dorocznych i rodzinnych. Znane były kiełbasy twarde, długo wędzone „woszty z krupów” – kaszanki z krwi, posiekanych podrobów z kaszą jęczmienną. Pieczoną wołowinę, wieprzowinę, baraninę i drób podawano z kluskami lub kartoflami. Jedzono czerninę – zupę gotowaną z krwi drobiu z dodatkiem suszu owocowego i klusek. Typowo warmińską potrawą według etnografów był kapuśniak na słodko, który przyjęli od Warmiaków Wilnianie. Spożywano też zwłaszcza w okresie postu, dość dużo ryb. Jadano je gotowane, smażone, marynowane w occie, solone, wędzone. Na terenie Mazur większe powodzenie miały śledzie.
Od XIX wieku w wiejskim jadłospisie najważniejsze miejsce zajmowały kartofle. Spożywano je kraszone olejem np. z kiszoną kapustą. Z kartofli sporządzano kluski kartoflane (jedzono je ze skwarkami lub zupą grzybową, z zupą z suszonych owoców, z grochem i kapustą), „plince” – placki kartoflane, klekoty (gęsta kartoflanka). Najprostszym daniem obiadowym był tzw. „ajntopf” – zawiesista zupa gotowana w jednym garnku z jarzynami, mięsem i kartoflami. Był to wynalazek niemieckiej właścicielki restauracji na dworcu w Korszach. Pomysł zapoczątkowany przed I wojną światową rozpowszechniał się błyskawicznie w całych Niemczech, także i w Prusach. Ważną pozycję w jadłospisie zajmował chleb sitny (żytni, razowy). Na święta pieczono ciasta, (kuch) głównie drożdżowe. Wśród nich popularne były surgały – długie, cienkie wałeczki z pszennego ciasta suszone w piekarniku. Jedzono je łamane z gorącym, słodkim mlekiem. Na zapusty smażono pączki. Jednym z ulubionych napojów był lenkwar zrobiony ze sfermentowanego miodu z wodą, z dodatkiem ziaren jałowca. Przy okazjach szczególnych podawano „krupniki”. Była to mieszanka wódki z miodem.
Do najbardziej popularnych potraw kuchni kresowej należą: kartacze (pyzy ziemniaczane), baby kartoflane, kiszki ziemniaczane, kokory (pieczone pierogi kartoflane nadziane rożnego rodzaju farszem), kołduny w rosole.
Po II wojnie światowej na terenie Warmii i Mazur doszło do wymiany ludności. Większość rdzennych mieszkańców Prus Wschodnich uciekła przed Armią Czerwoną do Niemiec. Kuchnia wschodniopruska powoli zanikła. Po wojnie na Warmię i Mazury przyjechała ludność z różnych stron Polski. Była tutaj spora grupa ludności z Wileńszczyzny, Mazowsza, ale przesiedlono tutaj również ludność ukraińską. To wszystko sprawia, że obecna kuchnia Warmii i Mazur jest bardzo różnorodna, albowiem ludność przesiedlona przywiozła z sobą swoją kuchnię. Dlatego znajdziemy na terenie Warmii i Mazur potrawy zarówno litewskie jak i z centralnej Polski. Kuchnia Warmii i Mazur zachwyca, jest wyśmienita i nowoczesna lecz uwzględnia typowe dla regionu tradycje kulinarne. Do jej przyrządzania używa się warzyw, owoców i ziół z własnych upraw, serwuje się lokalnie wytwarzane sery, wędliny i domowe przetwory. Daje to gwarancję świeżości i najwyższej jakości. Obecna kuchnia Warmii i Mazur to typowa polska kuchnia z Mazowsza lub obecnej Litwy. Można skosztować polskich potraw tj. kotlet schabowy, kotlet mielony, barszcz, pierogi, rosół, czy żurek. Ponieważ region obfituje w jeziora, bardzo popularne są dania z ryb. Podejmowane są również próby reaktywowania regionalnej kuchni mazurskiej i warmińskiej, szczególnie przez członków Sieci Dziedzictwa Kulinarnego – Warmia, Mazury i Powiśle.
RESTAURACJA GOSPODA GALINY
Restauracja Gospoda Galiny mieści się w starannie odnowionym XIX-wiecznym spichlerzu będącym częścią kompleksu hotelowego zajmującego pałac i zaadaptowane pomieszczenia gospodarcze. Niepowtarzalny nastrój stwarzają odsłonięte krokwie pod wysokim drewnianym stropem, centralnie usytuowany, romantyczny kominek oraz oryginalny piec chlebowy. Atmosferę wnętrza podkreślają ręcznie wyrabiane gliniane dzbany i misy oraz dekoracje z kwiatów. Zimą kieliszek domowej nalewki w fotelu przy kominku, latem posiłek w wiejskim ogrodzie tonącym w kwiatach – o każdej porze roku miejsce to gwarantuje niezapomniane wrażenia – kulinarne i nie tylko.
W restauracji króluje kuchnia polska w najlepszym wydaniu. Wszystkie produkty są lokalne, a znakomita większość ma certyfikaty ekologiczne. W proponowanych daniach stawia się na świeżość, jakość i popularyzację kulinarnych tradycji regionu Warmii i Mazur. Do przyrządzania potraw używa się warzyw, owoców i ziół z galińskich upraw, lokalnie wytwarzanych serów, wędlin i domowych przetworów. Menu zmienia się wraz z porami roku, ale zawiera również stałe pozycje, np. kaczkę pieczoną z jabłkami, dania z jagnięciny pochodzącej z ekologicznej hodowli.
Od 10 lat Szefową Kuchni jest Olga Lompa – kuchmistrzyni z pasją i powołaniem. Od zawsze z wielkim zamiłowaniem poszukiwała inspirujących i ciekawych smaków. Szkoliła się u mistrza Kurta Schellera, praktykowała u Adama Chrząstowskiego, a także u cenionych restauratorów – Agnieszki i Marcina Kręglickich.
Galińska Gospoda została dwukrotnie wyróżniona „czapką” w Żółtym Przewodniku Gault&Millau Polska. Jest to jedna z dwóch najbardziej prestiżowych serii wydawniczych, recenzujących rynek gastronomiczny. Restauracja otrzymała również wyróżnienie I stopnia w X edycji konkursu Najlepszy Produkt i Usługa Warmii i Mazur w kategorii usługa gastronomiczna. Od lat Gospoda jest członkiem sieci Dziedzictwa Kulinarnego Warmii, Mazur i Powiśla.
KARCZMA WARMIŃSKA W GIETRZWAŁDZIE
W połowie drogi między Olsztynem a Ostróda znajduje się malownicza miejscowość, a w niej restauracja inna niż wszystkie – KARCZMA WARMIŃSKA słynąca ze swojego nieprzeciętnego klimatu. W jej wystroju dominuje unikalna kolekcja narzędzi rolniczych i przedmiotów codziennego użytku, którymi dawniej posługiwali się mieszkańcy Warmii i Mazur. W okresie letnim na dziedzińcu Karczmy można przyglądać się pracy ludowych artystów (garncarza, kowala, rzeźbiarza, malarza, pszczelarki, hafciarki), którzy na oczach gości tworzą swoje niezwykłe wyroby. Restauracja słynie z doskonałej kuchni i warmińskich potraw. Można między innymi skosztować tutaj rosół z makaronem domowym, czerninę z golcami, zupę z leśnych grzybów z łazankami, żur warmiński z białą kiełbasą. Co więcej w ofercie są pierogi, dzyndzałki, babka ziemniaczana, kiszka ziemniaczana z żurawiną. Ponadto można rozkoszować się daniami z mięsa takimi jak: golonka z kapustą i grochem, żeberka w kapuście, karkówka, świeżynka prosto z patelni. W karczmie serwowane są również potrawy z ryb.
Karczma Warmińska organizuje biesiady warmińskie, zabawy andrzejkowe, świąteczne i inne imprezy firmowe. Biesiada warmińska przedstawia prawdziwy obraz warmińskiej wsi, gdzie Walerian Ostrowski z Grażyną Bałabańską z udziałem kapeli i zespołu Pieśni i Tańca „Warmia” z Olsztyna zapewniają doskonałą, żywiołową zabawę. Zespół Warmia przedstawia folklor warmiński, krakowski, rzeszowski i wesoły pokaz tańców przedwojennej Warszawy. Niezwykle kolorowe stroje regionalne, porywająca do tańca muzyka i pełni uroku młodzi tancerze stwarzają wspaniałe widowisko. Do wspólnej zabawy tanecznej widzów zaciągają na parkiet tancerze i tancerki zespołu Warmia.
Podczas biesiady są serwowane regionalne dania, przygotowane wyłącznie według tradycyjnych receptur.
GOŚCINIEC RYŃSKI MŁYN W RYNIE
W Rynie życie inaczej płynie! A to m.in. dzięki smacznej kuchni, której wartej popróbować w Gościńcu Ryński Młyn. Gościniec Ryński Młyn z widokiem na urocze Jezioro Ryńskie został gruntownie odrestaurowany, by zaskoczyć Gości zarówno niezwykłością wystroju jak i potraw opartych na tradycyjnych recepturach. Już od wejścia powitają Państwa piękne Karczmarki, częstując regionalnym smalcem i ogórkami kiszonymi w beczkach tamtejszej spiżarni. Świeżo pieczony pachnący chleb w różnych smakach będzie stanowił znakomity dodatek zarówno do smakowitych ryb jak i rozpływających się w ustach golonki czy żeberek. Smakosze potraw z rusztu będą mogli uczestniczyć w grillowaniu na tarasie z zapierającym dech widokiem. Uroku i smaku serwowanym Państwu daniom dodaje sposób ich podania – gliniana zastawa jak i wyśmienite trunki. Pierogi, babkę czy kiszkę wzbogacą Państwo smakiem pszennego piwa. Koneserom trunków proponujemy także szeroka gamę miodów i win do wielogodzinnej degustacji. Gościniec Ryński Młyn oczaruje tych, dla których jednakowo ważne są doznania podniebienia i atmosfera odwiedzanego miejsca.
W tym samym budynku znajduje się również sklep „Smaki Mazur” oferujący szeroką gamę produktów regionalnych.
A nad recepturami ryńskich smaków czuwa na co dzień – Chef Kuchni Agnieszka Wesołowska – mistrzyni dawnej sztuki kulinarnej, wielokrotnie nagradzana w konkursach kulinarnych.
RESTAURACJA NA WODZIE W MIKOŁAJKACH
Obiekt zlokalizowany jest na obszarze jeziora Mikołajskiego, w strefie przybrzeżnej Gospodarstwa Rybackiego „Mikołajki”. Powstał w efekcie prac projektowych polegających na posadowieniu nowego obiektu w miejscu lokalizacji dawnego hangaru na łodzie rybackie. Budynek zrealizowany został w dwóch etapach, uzależnionych m.in. od sposobu posadowienia brył. Pierwszą część stanowi zamknięty całoroczny obiekt, posadowiony w sposób stały, na palowaniu. Natomiast drugą część tworzy kompozycja obiektów użytkowanych sezonowo posadowionych na wysoko obciążalnych, betonowych platformach pływających.
Restauracja na Wodzie jest częścią Gospodarstwa Rybackiego Mikołajki. Firma zajmuje się odłowem ryb mazurskich na jeziorach dzierżawionych przez firmę. Dzięki temu jest zapewniony produkt doskonałej jakości, czyli mazurska ryba. Jest odławiany okoń, lin, sielawa. Ryby podawane są klasycznie, czyli smażone na patelni. A w tym roku wprowadzona została ryba z pieca opalanego drewnem. Tak podane rybki są podawane z dodatkami, które gość sam wybiera. Jest też coś dla fanów tradycyjnej kuchni polskiej. Są to kotlety schabowe, policzki wołowe, pierogi, a codziennie kucharki robią zupę dnia. Może to być kapuśniak, barszcz . Dla miłośników kuchni włoskiej jest genialna pizza z pieca opalanego drewnem.
Zapraszamy na Warmię i Mazury!
