Kawala 
Miasto Kawala jest stolicą i głównym portem prefektury o tej samej nazwie. Posadowione na zboczach góry Symvolo, rozciąga się półkoliście niczym starożytny amfiteatr, tworząc jeden z najbardziej malowniczych pejzaży miejskich, jakie spotkać można w Grecji. Świeży powiew morskiej bryzy, sączący się łagodnie pośród murów zabytkowych, historycznych budowli, niesie ze sobą tchnienie tętniącego życiem, nowoczesnego miasta.
Jak wynika z analizy znalezisk archeologicznych, historia Kawali sięga czasów prehistorycznych. Początkowo osada obejmowała tereny dzielnicy Panagia, zamieszkiwanej nieprzerwanie od VII w. p.n.e. Ten, położony na niewielkim cyplu, warowny gród trwał przez 2500 lat w niezmienionej formie, aż do początków XVI wieku, kiedy miasto rozrosło się i rozlało poza pierwotne mury miejskie. W takiej formie dotrwało do roku 1870. W roku 1928 rozpoczął się proces kształtowania się Kawali w jej współczesnej formie.
Niezwykle ważną strategiczną oraz ekonomiczną pozycję na przestrzeni wieków, miasto zawdzięcza przede wszystkim swemu położeniu u zbiegu lokalnych szlaków morskich oraz na trasie starożytnej drogi Via Egnatia, stanowiącej pomost pomiędzy Wschodem a Zachodem. Dodatkowymi atutami Kawali był jej port oraz zapewniające bezpieczeństwo ukształtowanie terenu półwyspu, na którym zbudowano stare miasto.
Wycieczka po starym mieście (dzielnica Panagia)
Najważniejszymi zabytkami dzielnicy Panagia są zamek, akropol, Imaret, oraz stara latarnia morska na końcu ulicy Theodorou Poulidou. Poniżej latarni znajduje się wyjątkowo malownicze, skaliste nabrzeże – tzw. skały Panagii. Plac w centrum starego miasta nosi imię paszy Muhammada Alego, który urodził się w Kawali. Plac zdobi jego konny pomnik. Tuż obok znajduje się zbudowana pod koniec XVIII w. rodzinna rezydencja paszy oraz świątynia Panagia, którą wzniesiono w 1956r. na ruinach dawnej bizantyjskiej bazyliki. Podążając ulicą Muhammada Alego dotrzecie do najstarszej części miasta, gdzie będziecie mieli okazję zobaczyć meczet Hussein Bey (zwany również meczetem Muzyki).
Współczesne miasto
Kawala emanuje wyjątkową, wielkomiejską atmosferą, co ma swoje źródło się w jej stosunkowo niedawnej przeszłości, kiedy stanowiła ważny ośrodek handlowy. O jej bogatym, mieszczańskim charakterze świadczą pozostałe z tamtych czasów liczne neoklasyczne rezydencje miejscowych rodów oraz ogromne składy tytoniowe, źródło bogactwa ówczesnych mieszkańców miasta. W tamtym okresie Kawala nazywana była „Mekką tytoniu”. Przemysł tytoniowy stanowił źródło zatrudnienia i utrzymania dla tysięcy mężczyzn i kobiet, robotników, którzy dziś spoglądają na nas z biało czarnych fotografii eksponowanych w funkcjonującym tu Muzeum Tytoniu. Ta niezwykła atmosfera, w której przeszłość splata się z teraźniejszością, odczuwalna jest też w miejscowym porcie. Bruk nabrzeża pamiętający dawne czasy, piękna aleja palmowa, nowoczesne budynki i sąsiadujące z nimi tradycyjne tawerny rybne a tuż obok kołyszące się lekko na wodzie kutry rybackie- wszystko to składa się w jeden, urzekający obraz współczesnej Kawali.
Najczęstszym punktem spotkań mieszkańców miasta jest Eleftherias Square (Plac Wolności), natomiast deptak Megalou Alexandrou (Aleksandra Wielkiego) to z pewnością najbardziej gwarne i tętniące życiem miejsce, pełne eleganckich sklepów, kawiarni i barów. Znajdziemy tu również niegdysiejszy skład tytoniowy przekształcony obecnie w nowoczesne centrum handlowe. W pobliżu placu Eleftherias leży też dawna, malownicza dzielnica Agios Nikolaos. Znajduje się tam były meczet a dziś chrześcijańska świątynia Agiou Nikolaou. Na jej dziedzińcu, na pozostałościach starożytnej kolumny znajduje się ślad, który według podań jest odciskiem stopy świętego Pawła Apostoła, pozostawionym przez niego, kiedy po raz pierwszy znalazł się w Macedonii.
Architektoniczne perełki – 7 ciekawych budynków
- Pałacyk Tokosa (1879). Rezydencja plantatora tytoniu D. Tokosa, która przez dwa lata (1879-80) gościła konsulat Włoch. Architektura budynku to swoisty mariaż elementów osmańskich, neoklasycznych i barokowych. Dziś budynek jest siedzibą 12. Departamentu Zabytków Bizantyjskich.
- Dawna Szkoła Żeńska, neoklasycystyczny budynek, w którym obecnie mieści się Szkoła Podstawowa nr.10.
- Megali Leshi (Wielki Klub, 1910). Wspaniały przykład architektury neoklasycznej z elementami neobarokowymi. Od 1985 mieści się tu Biblioteka Miejska.
- Ratusz (1890), dawna rezydencja węgierskiego handlarza tytoniem Pierre’a Herzoga.
- Pałacyk Wix (1898-1900), który do 1925 r. był rezydencją niemieckiego barona Adolfa Wix von Zsolna. Od 1989 r. mieści się tu siedziba władz miejskich.
- Gmach Misji Katolickiej (1888-92), początkowo budynek był siedzibą Zgromadzenia Księży Misjonarzy a następnie funkcjonował tu konsulat francuski oraz szkoła języka francuskiego.
- Miejski Skład Tytoniowy (zbudowany około 1900 roku) bogato zdobiony gmach z elementami architektury osmańskiej, neoklasycystycznej i barokowej.
Kamares
Kamares (łuki) to z pewnością najbardziej rozpoznawalny punkt i symbol Kawali a o jego znaczeniu świadczy fakt, iż wpisany został do rejestru zabytków chronionych prawem. Są to pozostałości monumentalnego akweduktu, który powstał w 1550 roku i przez wieki zapewniał mieszkańcom miasta dostęp do świeżej wody pitnej. Potężna konstrukcja składa się z 60 łukowych przęseł wznoszących się na wysokość 25 metrów. Do murów akweduktu „przywarły” urocze domki greckich uchodźców z terenów wybrzeży Azji Mniejszej, którzy osiedlili się tu w początkach XX.w. Zostały one odrestaurowane i stanowią dziś jedną z licznych atrakcji turystycznych miasta. Znajdziemy tu również tradycyjne małe drewniane sklepiki z tamtego okresu.
Zamek i Akropol
Akropol
Akropol, w swym dzisiejszym kształcie, powstawał stopniowo w latach 1425 – 1530, na ruinach bizantyjskiej twierdzy. Wzgórze otoczone jest podwójnymi murami. Najważniejszą częścią fortyfikacji jest tzw. wewnętrzny dziedziniec, na którym znajduje się rezerwuar wody, zbrojownia, spiżarnia, kordegardy oraz obronna wieża. Zewnętrzne mury, powstałe w latach 1530 -1536, łączyły Akropol z murami okalającymi cały półwysep i chroniły niżej położoną część wzgórza od strony portu.
Zamek
Zamek został zbudowany w czasach, kiedy nie używano jeszcze prochu a wojny prowadzono przy użyciu prostszej i mniej zaawansowanej technologicznie broni takiej jak łuki, strzały i miecze. Wraz z rozpowszechnieniem się broni palnej, twierdza nie przedstawiała już większej wartości obronnej i z biegiem czasu straciła na znaczeniu.
Imaret
Imaret to imponujący, liczący 3500 m² kompleks budowli, usytuowany w zachodniej części Starego Miasta, w dzielnicy Panagia. Budowla poddana została pieczołowitej renowacji za sprawą zamożnej rodziny handlarzy tytoniem – p. Misirianów. W czasach panowania osmańskiego w tym imponującym kompleksie budynków funkcjonował rodzaj szkoły religijnej i jednocześnie centrum pomocy społecznej. Do 1902 roku funkcjonowało tam seminarium duchowne a do 1923 prowadzono też działalność charytatywną. W połowie lat dwudziestych XX.w., wraz z wymianą ludności pomiędzy Grecją a Turcją, budynki Imaretu stały się domem dla rodzin uchodźców oraz miejskiej biedoty. Począwszy od 1967 miejsce to zaczęło pustoszeć i popadać w ruinę. Obecnie, po gruntownej renowacji miejsce znów olśniewa swym blaskiem. Imaret wpisany został do rejestru zabytków i funkcjonuje dziś jako luksusowy hotel.
Mekka tytoniu
Uprawa tytoniu w regionie Kawali rozpoczęła się na początku XIX wieku i przez ponad 150 lat stanowiła nieodłączną część historii i tożsamości miasta, stając się źródłem jego bogactwa i rozwoju. W okresie rozkwitu, po roku 1918, w Kawali działało około 50 firm tytoniowych a w 160 lokalnych składach gdzie magazynowano tytoń, zatrudnionych było 14.000 robotników, co stanowiło połowę wszystkich pracowników przemysłu tytoniowego w Grecji. Kres tej złotej epoce przyniósł światowy kryzys gospodarczy, który wybuchł w roku 1929. Przeciągające się załamanie gospodarcze oraz odpływ siły roboczej doprowadziły stopniowo do upadku ten największy na Bałkanach ośrodek przemysłu tytoniowego.
Muzeum tytoniu
Zwiedzając miasto warto poświęcić chwilę by odwiedzić to wyjątkowo ciekawe muzeum poświęcone historii przemysłu tytoniowego w Kawali. Wśród eksponatów znajdują się narzędzia związane z przetwórstwem tytoniu, liczne fotografie oraz unikatowe dokumenty.
Źródło artykułu : Grecka Narodowa Organizacja Turystyczna w Polsce – www.visitgreece.gr
